fot. archiwum
Od początku 2026 roku obowiązują nowe przepisy dotyczące jednostek pomocniczych gmin.
Zmiany obejmują m.in. zasady funkcjonowania funduszu sołeckiego, zakres uprawnień sołtysów oraz możliwość tworzenia młodzieżowych rad w sołectwach. Nowelizacja wprowadza również nowe obowiązki po stronie samorządów, które mają wpływ na codzienne funkcjonowanie wsi i osiedli.
Diety i ubezpieczenia dla sołtysów
Nowe przepisy nakładają na gminy obowiązek zapewnienia członkom organów wykonawczych jednostek pomocniczych ubezpieczenia OC oraz NNW. Dotyczy to czynności wykonywanych m.in. przy inkasie podatków, zawieraniu umów dotyczących mienia komunalnego czy zarządzaniu świetlicami wiejskimi.
Jednocześnie wprowadzono obowiązek wypłacania diet sołtysom. Do tej pory kwestie te były regulowane uznaniowo przez rady gmin.
Zmiany w zasadach funduszu sołeckiego
Nowelizacja przepisów daje wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta możliwość częściowego odrzucenia wniosku z funduszu sołeckiego. Oznacza to, że w przypadku uchybień formalnych lub merytorycznych możliwe jest zakwestionowanie tylko części zaplanowanych przedsięwzięć, bez konieczności odrzucania całego wniosku.
Organy wykonawcze gmin mogą również odrzucić poszczególne zadania, jeśli nie są one zadaniami własnymi gminy, nie służą poprawie warunków życia mieszkańców lub są sprzeczne ze strategią rozwoju. Wcześniej takie kryteria nie były wprost stosowane na etapie oceny.
Młodzieżowe rady także w sołectwach
Od stycznia 2026 roku gminy mogą tworzyć młodzieżowe rady również w jednostkach pomocniczych, takich jak sołectwa, osiedla czy dzielnice. Dotychczas młodzieżowe rady funkcjonowały wyłącznie na poziomie gminy, a ich działalność lokalna miała charakter nieformalny.
Nowe rady będą mogły opiniować projekty uchwał dotyczące młodzieży, uczestniczyć w tworzeniu dokumentów strategicznych gminy, monitorować ich realizację oraz kierować zapytania i wnioski do organów wykonawczych. Szczegółowy zakres kompetencji określą statuty jednostek pomocniczych.
Konwent sołtysów i udział w pracach komisji
Nowelizacja umożliwia wójtowi powołanie konwentu sołtysów jako organu doradczo-opiniodawczego. W jego skład wejdą przewodniczący organów wykonawczych jednostek pomocniczych, a zasady działania, w tym ewentualne diety i zwrot kosztów podróży, zostaną określone w zarządzeniu.
Dodatkowo przewodniczący rady gminy ma obowiązek informowania sołtysów nie tylko o sesjach rady, ale również o posiedzeniach komisji. Ma to zwiększyć udział przedstawicieli sołectw w procesach decyzyjnych.
Fundusz także dla innych jednostek pomocniczych
Nowe przepisy umożliwiają przyznanie środków z funduszu sołeckiego również innym jednostkom pomocniczym niż sołectwa, pod warunkiem ujęcia ich w uchwale budżetowej gminy. Rozszerza to zakres wykorzystania funduszu i zwiększa elastyczność działań samorządów.
mat
A w krzywej jak zawsze cisza … za rok się obudzą