Już nie mąż i żona, a pierwszy i drugi małżonek. Resort pracuje nad neutralnymi płciowo określeniami w aktach USC

Po wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 25 listopada 2025 roku Polska musi uznawać małżeństwa osób tej samej płci zawarte legalnie w innych państwach Unii Europejskiej.

Choć nie oznacza to zmiany polskiego prawa małżeńskiego, administracja publiczna ma obowiązek dostosować procedury i dokumenty tak, aby możliwe było praktyczne wykonanie orzeczenia. Trwają już prace nad zmianą wzorów dokumentów wydawanych z rejestru stanu cywilnego.

Wyrok TSUE i jego skutki

Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że wszystkie państwa członkowskie, w tym Polska, mają obowiązek uznawać małżeństwa osób tej samej płci zawarte zgodnie z prawem innego kraju UE. Odmowa uznania takiego związku narusza prawo unijne, w tym zasadę równego traktowania oraz swobodę przemieszczania się obywateli.

Jednocześnie TSUE podkreślił, że państwa członkowskie nie są zobowiązane do wprowadzania małżeństw jednopłciowych do krajowych porządków prawnych. Obowiązek dotyczy wyłącznie uznania skutków prawnych małżeństw zawartych za granicą.

Zmiany w dokumentach stanu cywilnego

Po ogłoszeniu wyroku rozpoczęto analizę przepisów oraz systemów administracyjnych. W jej wyniku wskazano konieczność zmiany wzorów dokumentów stanu cywilnego, które obecnie uniemożliwiają wpisanie małżeństw osób tej samej płci.

– Wyrok TSUE to obowiązek prawny, którego Polska musi przestrzegać. Projektowana zmiana rozporządzenia wzmacnia spójność działań państwa i poprawia funkcjonowanie administracji – przekazał Krzysztof Gawkowski, wicepremier i minister cyfryzacji.

Zakres projektowanych zmian

Obecne formularze zawierają rubryki określone jako „kobieta” i „mężczyzna”. Projekt rozporządzenia przewiduje ich zastąpienie neutralnymi określeniami.

Zmiany obejmują m.in.:

• zastosowanie nazw „pierwszy małżonek” i „drugi małżonek”,
• dostosowanie rubryk dotyczących danych rodziców,
• zmiany w odpisach zupełnych i skróconych aktów małżeństwa,
• aktualizację zaświadczeń wydawanych przez urzędy stanu cywilnego.

Nowe wzory mają być zgodne z ustawą o aktach stanu cywilnego oraz unijnymi standardami, w tym rozporządzeniem 2016/1191.

Cel dostosowania przepisów

Zmiany w dokumentach mają umożliwić obywatelom korzystanie z praw wynikających z uznanych małżeństw, w tym w zakresie ubezpieczeń, świadczeń i procedur podatkowych. Dostosowanie systemów administracyjnych ma także uprościć obsługę spraw urzędowych i zapewnić jednolite stosowanie prawa UE.

mat