Co warto wiedzieć o „świńskiej grypie” ?

 

W ostatnich dniach nasze miasto obiegła wiadomość o pierwszej  śmiertelnej ofierze „świńskiej grypy” w powiecie przasnyskim. Co warto wiedzieć na temat choroby ? Jak ją rozpoznać? I jak leczyć?


Wirus typu A odpowiedzialny jest za epidemie grypy, które nawiedzały ludzkość w ciągu ostatnich 100 lat.

  • Wirus H1N1 spowodował epidemię grypy zwanej „Hiszpanką”, która nawiedziła Europę w 1918 roku, zabijając 50 mln ludzi. Uważa się, że współczesny wirus świńskiej grypy H1N1 jest „potomkiem” wirusa z 1918 roku
  • Wirus H2N2 spowodował „grypę azjatycką”, która w latach 1957-63 przyczyniła się do śmierci 2-4 mln ludzi.
  • „Grypę Honkg-Kong” spowodował wirus H3N2, a liczbę ofiar ocenia się na 2 mln.

Świńska grypa

Wirusy typu A są przyczyną zachorowań na grypę wśród zwierząt. Wirus H1N5 spowodował np. epidemię ptasiej grypy, która dwa lata temu dotknęła ptactwo domowe, zwłaszcza w Azji. Świńska grypa, do której często dochodzi u świń hodowanych środkowozachodniej części USA, Meksyku, Kanadzie, Afryce Południowej, Kenii, Chinach, Tajwanie Japonii oraz w Europie, wywoływana jest najczęściej przez szczepy świńskiego wirusa H1N1, aczkolwiek pewną rolę odgrywają wirusy H1N2, H3N1 oraz H3N2. Do zakażenia świń może dojść przez cały rok, aczkolwiek największą liczbę zachorowań odnotowuje się jesienią i zimą. Mimo że śmiertelność nie jest duża (1-4%), w wielu państwach prowadzi się profilaktyczne szczepienia zwierząt przeciwko świńskiej grypie.

Wirus świńskiej grypy najczęściej atakuje świnie. Jednak może się zdarzyć, że wirus przełamie barierę tkankową i przejdzie ze świni na człowieka. Na zakażenie świńskim wirusem świńskiej grypy narażone są osoby często kontaktujące się ze zwierzętami, zwłaszcza wtedy, gdy ekspozycja na wirusa jest bardzo duża. Infekcja taka nie musi być jednoznaczna z wystąpieniem objawów grypy: o obecności wirusa w organizmie człowieka mogą świadczyć jedynie specyficzne przeciwciała w osoczu krwi. Odzwierzęce zakażenia wirusem świńskiej grypy są bardzo rzadkie u człowieka. Od połowy XX wieku, a więc od czasu, gdy stała się możliwa identyfikacja podtypów wirusów grypy zanotowano jedynie 50 przypadków takich infekcji. Świnskie szczepy wirusa świńskiej grypy bardzo rzadko przenoszą się z człowieka na człowieka.

Objawy grypy nabytej od świni (wywołanej przez świńskie szczepy wirusa) przypominają objawy zwykłej ludzkiej grypy sezonowej i obejmują dreszcze, gorączkę, ból gardła, ból głowy, bóle mięśni, kaszel, osłabienie i uczucie ogólnego rozbicia.

Poważniejszy „atak” wirusa świńskiej grypy na człowieka miał miejsce w roku 1976 w USA. Zakażenie wirusem H1N1 dotknęło żołnierzy z Fortu Dix. Jeden z nich zmarł, a władze, z obawy przed wybuchem pandemii, zdecydowały się na program szczepień w całym kraju. Po zaszczepieniu ponad 40 mln ludzi okazało się, że szczepionka spowodowała znaczący wzrost zachorowań na zespół Guillane’a-Barré – schorzenie wywołane atakiem układu odpornościowego na układ nerwowy. Ponieważ wirus zniknął, program szczepień przerwano.


Pandemia świńskiej grypy w XXI wieku

Z pandemią grypy mamy do czynienia, gdy przeniesiony ze zwierzęcia na człowieka wirus powoduje duży wzrost zachorowalności na grupę w wielu krajach świata. Wyraz pochodzi z greckiego słowa pandemos gdzie pan oznacza – „wszyscy” a demos – „lud.”

Co mogło spowodować gwałtowny wzrost zachowań na świńską grypę wiosną 2010 roku?

Materiał genetyczny (RNA) wirusa grypy podlega częstym mutacjom, co pozwala mu unikać systemu immunologicznego gospodarza. Co więcej, różne odmiany wirusa grypy potrafią wymieniać się między sobą swoimi genami. Organizm, w którym przebywa wirus (np. świnia) służy za miejsce spotkań różnych typów wirusów i „wylęgarnię” nowych odmian. Uważa się, że przyczyną wybuchu epidemii grypy w 1957 roku było „pożyczenie” przez wirus H2N2 dwóch genów od wirusa ptasiej grypy.

Podobna sytuacja miała miejsce w przypadku zeszłorocznego wybuchu pandemii świńskiej grypy. Zdaniem badaczy, nowy, agresywny szczep wirusa A H1N1 powstał wskutek wymiany informacji genetycznej pomiędzy trzema typami wirusów: ptasim, ludzkim i świńskim. W genach wirusa znaleziono elementy materiału genetycznego wirusa klasycznej świńskiej grypy z Ameryki Północnej, wirusa grypy ptasiej z tego samego kontynentu oraz wirusa H3N2, wywołującego zwykłą, sezonową grypę u ludzi. Aby uniknąć mylenia informacji dotyczących wirusów nowej grypy A/H1N1 z informacjami dotyczącymi zwykłych sezonowych gryp (które również są powodowane przez wirusy A/H1N1) pod koniec czerwca 2009 organizacje międzynarodowe rozpoczęły stosowanie wobec nowej grypy nazwy A/H1N1v, gdzie „v” oznacza skrót od „variant” (wariant).

Jako pierwsze o wzroście zachorowań doniosło 24 kwietnia 2009 Amerykańskie Centrum Kontroli i Prewencji Chorób oraz rząd Meksyku. Jednak pierwszy zgon miał miejsce już 13 kwietnia. Do 13 maja 33 kraje zgłosiły łącznie 5728 przypadków, z których 61 zakończyło się zgonem.

Nowy wirus przenosi się łatwo z człowieka na człowieka, nie wymagając kontaktu z organizmem świni. Jest to sytuacja odmienna niż w przypadku niedawnego wzrostu zachorowań na ptasią grypę, do których dochodziło niemal wyłącznie wskutek bezpośredniego kontaktu człowieka z ptakami. Przenoszenie nowego wirusa świńskiej grypy z człowieka na człowieka nie zachodzi na szczęście tak łatwo, jak mialo to miejsce podczas „Hiszpanki” w 1918 roku, niemniej nowy wirus jest pod tym względem znacznie groźniejszy od wirusa grypy sezonowej.


Jak dochodzi do zakażenia nową odmianą świńskiej grypy?

Podobnie jak w przypadku grypy sezonowej, do zakażenia dochodzi drogą kropelkową podczas kasłania czy kichania. Wirus świńskiej grypy przenoszony jest także poprzez kontakt ze śliną, wydzieliną z nosa, krwią i kałem.


Kto najczęściej ulega zakażeniu?

Zwykła grypa sezonowa najczęściej atakuje dzieci oraz osoby starsze, co tłumaczy się słabszym układem odpornościowym u tych osób. Tymczasem zachorowania na nową odmianę świńskiej grypy dotyczą najczęściej ludzi poniżej 60 roku życia. W Meksyku największą śmiertelność odnotowano wśród młodych dorosłych osób w wieku 25-45 lat. Zdaniem badaczy, osoby starsze mają wyższy poziom przeciwciał skierowanych przeciwko wirusowi typu A i dlatego zachorowalność w tej grupie jest mniejsza. Trzeba jednak podkreślić, że jeśli osoba powyżej 60 roku zachoruje na świńską grypę, to jej przebieg może być bardzo groźny.

Szczególnie wysokie ryzyko zachorowania dotyczy kobiet w ciąży oraz ludzi ze schorzeniami współistniejącymi, takimi jak choroby płuc, astma, cukrzyca, choroby układu krążenia, otyłość, choroby autoimmunologiczne.


Jakie są objawy świńskiej grypy?

W większości przypadków przebieg ma charakter podobny do grypy sezonowej. Objawy świńskiej grypy obejmują:

  • – gorączkę (aczkolwiek nie musi ona występować zawsze)
  • – ból głowy, gardła, mięśni
  • – dreszcze,
  • – katar,
  • – suchy kaszel,
  • – osłabienie,
  • – brak apetytu.

Zdaniem badaczy, charakterystyczną cechą świńskiej grypy jest stosunkowo wysoki (nawet 25%) odsetek chorych z biegunką.


Jakie są powikłania świńskiej grypy?

Z danych amerykańskich i kanadyjskich wynika, że 2-5% chorych na świńską grypę wymaga umieszczenia w szpitalu, z czego 6% pacjentów trafia na oddział intensywnej opieki zdrowotnej.

Jedną z głównych przyczyn zgonów chorych na nową odmianę świńskiej grypy jest zapalenie płuc.


Jak można zapobiegać zakażeniu?

Zgodnie z rekomendacjami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) profilaktyka świńskiej grypy wymaga:

  • unikania dotykania oczu, nosa, ust nieumytymi dłońmi,
  • używania chusteczek higienicznych podczas kichania i kasłania oraz wyrzucania ich po użyciu,
  • częstego mycia rąk za pomocą mydła,
  • unikania przytulania, całowania, uścisków dłoni podczas spotkań,

Władze wielu krajów nie uważają za konieczne używanie maseczek chirurgicznych w celu zabezpieczenia się przed świńską grypą.


Jak leczy się świńską grypę?

Leczenie grypy świńskiej podobnie jak sezonowej ma najczęściej charakter objawowy. Stosuje się leki przeciwzapalne, przeciwgorączkowe i przeciwkaszlowe. Konieczne jest położenie się chorego do łóżka.

W ostatnich latach pojawiły się na rynku dostępne na receptę leki przeciwwirusowe. Leki te przepisuje się osobom z ciężkim przebiegiem choroby oraz pacjentom z większym ryzykiem ciężkiego przebiegu choroby (np. kobietom w ciąży, noworodkom, niemowlętom, dzieciom do 2 roku życia, pacjentom z przewlekłymi chorobami płuc).


Wykorzystano artykuł Michaelis M i wsp. (2009) Med. Microbiol Immunol 198; 175-83


 

 

Może ci się spodobać również
Komentarze
Loading...